Ο ταλαντούχος Ευγένιος Σπαθάρης
Πολλές φορές αναρωτιόμαστε και λέμε γιά κάποιον, μα τί σπουδαίο έκανε που τον μνημονεύουν και πρέπει να τον θυμούνται οι άλλοι ίσως και γιά πάντα. Να τον θυμούνται ας πούμε σαν τον Αίσωπο...! Ναί, σαν τον Αίσωπο. Ο Αίσωπος δεν ήταν κάτι παρά πάνω από έναν παραμυθά της εποχής του, που ας πούμε ότι όταν έγραφε ένα παραμύθι, πήγαινε μετά στην αγορά (καφενείο της εποχής του) και το ανακοίνωνε στους φίλους του.
Εκείνο όμως που έμεινε από τον Αίσωπο, μετά από περισσότερο από δυόμιση χιλιάδες χρόνια σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, ακόμα και στα πανεπιστήμια της Κίνας, είναι να διδάσκονται από τους μύθους του. Δίδασκε τους ανθρώπους με το δικό του τρόπο και με χειροπιαστά πράγματα ώστε τα μεγάλα νοήματα να γίνονται αντιληπτά και από τον πλέον άξεστο.
Ο Καραγκιόζης που έπαιζε ο Ευγένιος Σπαθάρης, ήταν μιά φτηνή διασκέδαση και με ταπεινά πράγματα. Ενα λυχνάρι, ένα πανί και δυό τρία χαρτόνια κομμένα σε σχήμα ανθρώπου. Ο Σπαθάρης, όπως και πολλοί άλλοι σε μικρότερο βαθμό, αγκάλιασαν τον καραγκιόζη σαν θέαμα γιατί παρασύρονταν από τις αντιδράσεις του κοινού. Το κοινό δεν είχε ηλικία και τάξη. Ηταν οι πάντες.
Το θέμα του Καραγκιόζη που με βεβαιότητα δεν μπορεί κανείς να μας πεί από πού ξεκινάει και που έχει διάφορα ονόματα από την χώρα που το εισάγει και το συντηρεί, από πού ξεκίνησε... Καρα -γκιόζης ίσως είναι ο μαυρομάτης.
Ο μαυρομάτης που έχει μαυρισμένο το μάτι του από ξενύχτι, κούραση, αγωνία περιπέτεια και άλλα. Καραγκιόζης δεν θα μπορούσε να γίνει ένας Λούκουλος ή ένας χοντροαστός. Καραγκιόζης ήταν ο καταπιεσμένος που του έτρωγαν τη δούλεψη και τα παιδιά του μα και η κοιλιά του γουργούριζε από την άδικη πείνα. Ηρθε λοιπόν ο Καραγκιόζης σαν θέαμα και ρίζωσε στα πλήθη που ήταν, ένιωθαν και πράγματι ήταν καταπιεσμένα.
Αν πάρουμε τη σκλαβιά των Ελλήνων από τους άξεστους Τούρκους, θα καταλάβουμε τον λόγο της αδικίας. Η αδικία έφερε την Επανάσταση και η Επανάσταση τον διωγμό και την απώλεια των μέσων των καλοπαερασάκηδων Μπέηδων, Σεμπαμπλήδων και Τσιμπλήδων. Ο καραγκιόζης είχε μακρύ χέρι να κλέβει γιά να ζήσει και εμείς είχαμε τους αρματωλούς και κλέφτες ήρωες. Είχε καμπούρα για να αντέχει το ξύλο και είχε πάθει ανοσία. Ηταν -βάσει των Νόμων της φύσεως- υπεύθυνος για τη διαιώνιση του είδους και σαν τέτοιος έπρεπε να ζήσει.
Ο Ταλαντούχος Ευγένιος Σπαθάρης που από τον Μίμαρο και άλλων δοσκάλων του είδους, έπιασε το θέμα σε όλη του την έκταση και βάση. Ηταν διαχρονικός, ήταν αληθινός ήταν ωραίος έλεγε ο Μάκης Τριανταφυλλόπουλος στην εκπομπή του Ζούγκλα.
Εφυγε άδικα, έφυγε ανέλπιστα και η κηδεία του έγινε στο Μαρούσι την 13η Μαϊου 2009.
Κόσμος πολύς, διάσημοι, επίσημοι, ανεπίσημοι κατεύθασαν εκτός από μένα. Δεν πήγα γιατί ήμουν πολύ μακριά και οικογενειακές και επαγγελματικές υποχρεώσεις δεν μου επέτρεψαν να παραβρεθώ.
Αν ρωτούσες τώρα κάποιον από αυτούς που πήγαν να τον αποχαιρετήσουν, θα σού έλεγε. Ηταν φίλος καλός. Τον είχες δεί ποτέ, τον είχες χαιρετήσει; Αλλος θα έλεγε ναι, όχι, ξέρω τα έργα του, ήταν ο μεγαλύτερος στο είδος του, είχε κάνει πασίγνωστη τη Χώρα του στα πέρατα της Οικουμένης.
Εγώ τί να πώ που τον γνωρίζω αρκετά χρόνια, έχει ασχοληθεί μαζί μου και η επιτυχία στο βιβλίο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ έχει εξώφυλλο τρία έργα του Ευγένιου.
Με τον αείμνηστο γνωριστήκαμε το 1995, αν δεν κάνω λάθος, στην Καλαμάτα και του έδωσα την δεύτερη έκδοση του πιό πάνω βιβλίου μου. Διάβασε γιά τα παλιά Επαγγέλματα και σαν πανέξυπνος και ακούραστος άνθρωπος, κάθισε και ζωγράφισε όχι ένα και δύο, αλλά σαράντα παραδοσιακά επαγγέλματα.
Έτσι βγήκε για το ΣΠΑΘΑΡΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ του Δήμου Αμαρουσίου του 1999 το ημερολόγιο του Δήμου με όλα τα παλιά Επαγγέλματα. Τον βρήκα στο Σπαθάριο Μουσείο και του είπα ποιος είμαι.
- Α είσαι το παιδί από την Καλαμάτα που μου έδωσε το βιβλίο με τα παλιά Επαγγέλματα; μου είπε.
- Ναι του λέω, αλλά δεν έγραψες στο ημερολόγιο ότι τα θυμήθηκες από το βιβλίο μου.
- Ναι, μου λέει, έχεις δίκιο! Θα σου το γράψω τώρα και πήρε ένα δωδεκάφυλλο, μεγάλων διαστάσεων ημερολόγιο και σημείωσε στην πρώτη σελίδα.
ΠΑΡΑΚΙΝΟΥΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΠΑΛΑΦΟΥΤΗ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΕΒΓΑΛΑ ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ.
Από τότε όσες φορές ανέβαινα στο Μαρούσι, τον έπαιρνα τηλέφωνο και ερχόταν στο Μουσείο του. Να, έλα να δεις, μου έλεγε, αυτές τις φιγούρες που έχουν αυτή την ιστορία. Παρε αυτό το βιβλίο με τα ταξίδια μου, αυτά είναι τα όργανα που παίζαμε στους θιάσους, έλα και στο υπόγειο να δείς και τα υπόλοιπα. Με φιλοξενούσε και με ρωτούσε τί γνώμη έχω γιά τον Καραγιόζη.
Ο καραγκιόζης του έλεγα είναι μιά ιδέα (από το ιδεώδες)
Του είπα ότι ο Καραγκιόζης σαν θέαμα, δεν πέρασε από το μικρό μου χωριό, αλλά όταν τον πρωτοείδα στο Γυμνάσιο που πήγα στην Πύλο, έγινε το πρώτο μου όνειρο.
Οταν έβγαλα την τρίτη έκδοση του βιβλίου μου, του ζήτησα να μου επιτρέψει να βάλω στο εξώφυλλο του βιβλίου μου από τα έπαγγέλματα του ημερολογίου του.
Η απάντησή του ήταν: Και τί με ρωτάς, αφού δικά σου είναι!
Την ίδια αγάπη μου έδειξε και η υπέροχη κόρη του η Μένια που είναι η Διευθύντρια του Μουσείου του. Από τότε με καλούσαν σε όλες τις εκδηλώσεις του Μουσείου και εγώ μη μπορώντας να πάω, τις κράτησα όλες σαν έργα τέχνης.
Τί να ευχηθώ εγώ τώρα στην οικογένειά του, αφού ο άνθρωπος είναι αθάνατος και θα ζήσει και αυτός σαν τον Αίσωπο. Παραμυθάς και ο ένας και ο άλλος. Και οι δύο έπιασαν το σφιγμό της Κοινωνίας και με πάθος τον καλλιέργησαν γιά το καλό της ανθρωπότητας.
Ας είναι λοιπόν αιωνία του η μνήμη και εγώ και τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου είμαστε υπερήφανοι που του είχαμε και μας είχε σφύξει το χέρι.
Ε ρε γλέντια, γειά σου Ευγένιε και καλό ταξίδι.